SI MUND TË PËRDORNI TEKSTE TE SHKRUAR NË GJUHËN RROME ME NJË KOMPJUTER PC ?

Me sa duket kompjuteri Juaj është pajisur me të gjitha mjetet që nevojiten për procesimin e teksteve në gjuhën rrome

Si mund të siguroheni për këtë ?

Shikoni këtu : [ƷƷ]

• Në qoftë se del diçka si numri "tridhjetë e tre" në kllapët katrore, atëherë kompjuteri Juaj është pajisur me fontin Arial Unicode, e cila Ju mundëson të lexoni tekste rromisht në ekran e t'i printoni.

• Në qoftë se del diçka tjetër, atëherë duhet ta shkarkoni fontin ArialUnicodeMS rromani si shpjegohet më poshtë.

Për të kontrolluar praninë ose mungesën e fontit ArialUnicodeMS rromani në kompjuterin Tuaj, mund të shikoni edhe në mënynë "Fonts" në kokën e faqjes së dokumentit WORD.

INSTALLIMI I FONTIT ArialUnicodeMS rromani

1. Si mund të lexoni tekste të shkruar gati me shkronja rrome?

Në qoftë se dëshironi vetëm të lexoni tekste rrome në version elektronik, duhet ta shkarkoni fontin përkatës në kompjuterin Tuaj duke bërë klik në kuadrin jeshile më poshtë :

ArialUnicodeMS rromani

Ky fajl përmban tërësinë e alfabetit rrom si dhe disa simbolë tjetër që na hyjnë shumë në punë, si psh. shkronjat e Alfabetit Fonetik Ndërkombetar.

Në rast se Ju është dërguar një tekst rromisht, qoftë nëpërmjet internetit, qoftë në një disketë, bashkë me një fajl me titull ArialUnicodeMS rromani (me një ikonë kënddrejtë të shënuar me dy "T" përsipër) duke qenë që po këtë fajl e keni, ose keni fontin e përgjithshëm Arial Unicode MS, atëherë mund t'i injoroni këto fonte.

Mbasi e keni shkarkuar fontin ArialUnicodeMS rromani, tërhiqeni atë deri në ikonën e quajtur "Fonts", që duket në folderin "Configuration Panel" (në "My Computer").

Me të hedhur fontin ArialUnicodeMS rromani në folderin "Fonts", mund t'i mbyllni të gjitha dritarët e të hapni cilindoqoftë tekst rromisht, në internet ose në një disk. Në qoftë se i keni kryer me sukces të gjitha veprimet, tekstet do të dalin pa gabim në ekran e do të printohen gjithashtu pa gabim (në disa raste, kërkohet të fiket e të ndizet përsëri kompjuteri)

KAQ NEVOJITET TË BËNI !

Shënim :

Kur dëshironi të qarkulloni ose të botoni në tekst a një artikull rromisht, duhet t'i pajisni lexuesit apo punëtorët e shtypshkronjës me fontin ArialUnicodeMS rromani, duke ja bashkangjitur atë tekstit që qarkulloni, e ata duhet të kryejnë të njëjta veprimet si Ju në komjuterin e vet si dhe në makinën e komponimit laser.

Vetëm për profesionalët :

Profesionalët (tipografët, dizajnerët, mjeshtërit uebi etj.) mund të shkarkojnë një font alternativ, të familjes Times, nga kuadri më poshtë :

Amaro Times

2. Si të shkruani tekstet Tuaj me shkronja rrome ?

Në qoftë se dëshironi të shkruani tekste në gjuhën rrome, ndiqni procedurën e sqaruar më poshtë — kjo vlen në të gjithë rastet, qoftë nëse fontin e keni gati në pajisjet e kompjuterit, qoftë nëse sapo e keni shkarkuar:

Mbasi i keni kryer veprimet si më lart, filloni duke hapur si zakonisht një fajl WORD për të shkruar tekstin Tuaj, pastaj përzgjidheni tërë hapësirën e tekstit (shpështillni "Edition" e bëni klik në "Select all") e zgjidhni fontin e duhur në mënynë "Fonts" në kokën e dokumentit WORD.

Më tej, shpështillni me mausin mënynë me titull "Insert", shtypni veshin e majtë të mausin, duke e zbritur deri në linjën "Special Characters" për të zgjidhur këtë komandë e më në fund lëshojeni gishtin. Në atë moment hapet një dritare me të gjitha shkronjat që e pajisin kompjuterin Tuaj.

Emri "Arial Unicode MS" (ose "ArialUnicodeMS rromani") duhet të dalë si titull i fontit të zgjidhur. Në rastin e kundërt duhet kërkuar duke e zgjidhur me ndihmën en katrorit të vogël, djathtas nga titulli i fontit.

Më në fund, duhet t'i kërkoni një nga një të gjitha shkronja rrome për t'i lidhur me nga një prekël në tastierën Tuaj. Ky veprim zgjat vetëm dy-tre minutë e kryehet një herë e mirë.

Për shembull :

Si mund t'i lidhet një prekël shkronjës ǎ [ya]?

Kërkoni shkronjën ǎ në dritaren e sapohapur. Kjo shkronjë ndodhet në kutinë Nr. 01CE (që del me treguesin "Character Code" në sistemin Unicode – linja e fundit, djathtas nga dritarja). Kur e keni identifikuar shkronjën e duhur, klikoni në kutinë e saj [ǎ]. Ǎ-ja e madhe ndodhet majtas përbri asaj, në kutinë Nr. 01CD, kurse zanoret e tjera me infleks [ˇ] përsipër rrjeshtohen më tej djathtas, midis shkronjave të tjera, si tregohet më poshtë:

....Ư, ư, Ǎ, ǎ, Ǐ, ǐ, Ǒ, ǒ, Ǔ, ǔ, Ǖ, ǖ....

Kur e keni zgjidhur ǎ-në me një klik, shkronja përkatëse shfaqet e zmadhëruar me gjithë kutinë e vet. Atëherë klikoni në "Short cut", një komandë që shënohet në pjesën e poshtme të dritares, e atëherë hapet një dritare tjetër me shkronjën e zgjidhur në një hapësirë të bardhë nën titullin "Commands" në dritaren e re. Zgjidhni prekëlën së cilës doni ta lidhni shkronjën e zgjidhur (në këtë rast ǎ) duke shtypur ALT bashkë me prekëlën e shkronjës së theshtë (në këtë rast a), para se ta konfirmoni opcionin me një klik në "Ascribe" në pjesën e majtë të dritares e ta mbyllni me një klik në "Close" sipër.

Përsërisni veprimin për shkronjat e tjera të alfabetit rrom sipas atribuimit të prekëleve si më poshtë:

Ǎ-ja e madhe     (code 01CD)           i duhet atribuar prekëlës            ALT SHIFT A

ǐ-ja e vogël        (code 01D0)            i duhet atribuar prekëlës            ALT i

Ǐ-ja e madhe      (code 01CF)            i duhet atribuar prekëlës            ALT SHIFT I

e më tutje në po këtë mënyrë për Ǒ, ǒ, Ǔ e ǔ.

Ě-ja e madhe, bashkë me ě-ja e vogël nuk gjenden në po atë linjë si zanoret e tjera me infleks, por më lart në kutitë, tek Nr. 011A e 011B, midis shkronjave Ę, ę majtas e Ĝ, ĝ djathtas. Duhen lidhur përkatësisht me prekëlët E e e, pikërisht siç është vepruar me zanoret e tjera.

Vazhdoni duke përsëritur po këtë veprim për shkronjën θ [d/t], që gjendet në kutinë Nr. 03B8 në mes të gërmave greke; në parim ajo lidhet me ALT-8.

       3-ja e madhe [xh] e ʒ-ja e vogël (që ndodhen në kutitë 01B7 e 0292),

       Ś-ja e ś-ja (në kutitë 015A e 015B, midis ř-së e Ŝ-së),

       pastaj Ź-ja e ź-ja (në kutitë 0179 e 017A, midis Ÿ-së e Ż-së)

       e më në fund Ć-ja e ć-ja (në kutitë 0106 e 0107, midis ą-së e Ĉ-së),

lidhen përkatësisht me ALT-j, ALT-SHIFT-J, ALT-s, ALT-SHIFT-S, ALT-z etj...

Kur keni mbaruar e kur të gjitha shkronjat janë lidhur secila me një vend ALT + prekël përkatës, mbylleni dritaren "Special Characters", kthehuni në fajlin Tuaj WORD e filloni të shkruani tesktin Tuaj rromisht, duke përdorur shkronjat speciale të alfabetit rrom, të cilat formohen me komandën ALT (ose ALT-SHIFT në rastin e shkronjave të mëdhaja) bashkë me prekëlin përkatës.

Në këtë mënyrë mund të shkruani edhe letra në e-mail, me kusht që të punoni nën Outlook Express.

3. Shënim për profesionalët që duan të përdorin fontin Amaro Times :

Mbasi e keni shkarkuar fontin, lidhni të gjitha shkronjat e rromishtes si shpjegohet më lart, përveç 3-së e formës së vogël të saj, që ndodhen në kutitë Nr. 0175 e 0174 e që lidhen përkatësisht me prekëlet ALT—SHIFT-Q e ALT-q.